Hröð þróun gervigreindar kallar á skýran ramma um hvernig tæknin er nýtt, ekki síst innan menntakerfisins þar sem áhrifin á nám og kennslu eru mikil.

 Á þessari síðu er að finna yfirlit yfir þau lykilskjöl sem móta umhverfi gervigreindar í dag, allt frá stefnu íslenskra stjórnvalda til evrópskrar löggjafar og alþjóðlegra siðareglna. Þótt skjölin séu ólík að uppruna eiga þau sammerkt að leggja áherslu á áreiðanlega gervigreind (e. trustworthy AI).

Þessi gögn mynda grunninn að ábyrgri notkun gervigreindar í námi og kennslu. Þau leggja línurnar fyrir hvernig við tryggjum að tæknin sé sanngjörn, örugg og í þágu fólks (e. human-centric AI), þar sem traust og gagnsæi eru í fyrirrúmi. Sameiginlegt markmið þessara gagna, hvort sem þau koma frá ESB, OECD, UNESCO eða íslenska ríkinu, er að stuðla að þróun áreiðanlegrar gervigreindar. Áhersla er lögð á að tæknin sé nýtt á öruggan, gagnsæjan og siðlegan hátt, með mannréttindi og persónuvernd að leiðarljósi. Það felur í sér að notkun gervigreindar eigi ávallt að byggja á:

  • Gagnsæi: Að notendur viti hvenær og hvernig gervigreind er notuð.
  • Öryggi og persónuvernd: Að farið sé að lögum, s.s. GDPR og gervigreindarlöggjöf ESB (EU AI Act).
  • Siðferðilegri ábyrgð: Að tæknin mismuni ekki einstaklingum og stuðli að jöfnuði í námi.
Ljósmynd af aðalbyggingu Háskóla Íslands. Ljósmyndari: Sigurbjörg Jóhannesdóttir

Í gervigreindarstefnu Háskóla Íslands er litið á tæknina sem grundvöll að framtíð náms, rannsókna og starfa.
Mynd af útlínum Íslands. Landið litað ljósblátt og enn ljósblárri bakgrunnur í kringum það. Ofan á landinu sjálfu er íslensku fáninn sem blandast að hluta til við útlínurnar þar sem efri hluti fánans eru útlínur Íslands.

Í apríl 2021 gaf forsætisráðuneytið út heildstæða Stefnu Íslands um gervigreind.
Mynd sem sýnir manneskju fyrir framan fullan sal af fólki, að kynna Aðgerðaráætlun íslenskra stjórnvalda um gervigreind 2025-2027

Áætlunin hefur það að markmiði að tryggja að Ísland nýti tækifæri gervigreindar með ábyrgum hætti til

Táknræn mynd sem sýnir fólk sitja við hringborð og skrifa yfir yfirlýsingu um ábyrga gervigreind

Ísland var eitt af 64 löndum sem skrifaði undir yfirlýsingu um sjálfbæra gervigreind án aðgreiningar til að efla velsæld mannkyns og vernda plánetu
Mynd sem sýnir börn og fullorðið fólk úti um allan heim með tölvur. Er táknmynd fyrir stafræna menntun.

DEAP er lykiláætlun sem styður við sjálfbæra og árangursríka aðlögun menntakerfa í Evrópu að stafrænum veruleika.
Lýsandi mynd fyrir siðferðisleiðbeiningar Evrópusambandsins fyrir trausta gervigreind. Myndin er með texta og myndefni sem lýsir leiðbeiningunum.

Leiðbeiningarnar eru hannaðar til að tryggja að gervigreind sé mannmiðuð.
Mynd með texta með yfirliti yfir innihald gervigreindarreglugerðar ESB.

Evrópusambandið hefur innleitt nýja reglugerð um gervigreind, EU AI Act, sem miðar að því að tr
Mynd með teiknuðum myndum og texta sem lýsir innihaldi viðmiða OECD um trausta gervigreind

Íslands sem eitt af 38 aðildarríkjum OECD leggur ríka áherslu á að fylgja alþjóðlegum viðmiðum um ábyrga nýtingu gervigreindar.
Share